ZARYS HISTORII ANDORY  ATRAKCJE TURYSTYCZNE ANDORY

ANDORA
KSIĘSTWO ANDORY

PRINCIPAT d'ANDORRA
PRINCIPADO de ANDORRA

PRINCIPAUTE d'ANDORRE

INFORMACJE PODSTAWOWE
Państwo położone pomiędzy Hiszpanią i Francją we wschodnich Pirenejach w Europie południowo-zachodniej bez dostępu do morza.
Powierzchnia kraju: 468 km2.
Długość granic: 120 km - mają one charakter tymczasowy, gdyż ze względu na góry trudno je wyznaczyć dokładnie.
- 56,6 km - długość granicy z Francją,
- 63,7 km - długość granicy z Hiszpanią,
Najniżej położony punkt: Riu Valira 838 m n.p.m.
Najwyżej położony punkt: Coma Pedrosa 2 946 m n.p.m.
Liczba mieszkańców: 71 201 osób (2006).
Stolica: Andorra la Vella.
Większe miasta: Les Escaldes, Sant Julia, Encamp.
Język urzędowy: kataloński i francuski, w użyciu są również: hiszpański i portugalski.
Waluta: euro. Andora weszła do strefy euro, jednak nie wystąpiła o prawo bicia tej monety.
Skład narodowościowy: Hiszpanie (37,4%), Andorczycy (35,7%), Portugalczycy (13,0%), Francuzi (6,6%), Brytyjczycy (2,0%) i inni.
Religia: katolicyzm (94% mieszkańców).
Święto narodowe: 8 wrzesień

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY
Księstwo Andory składa się z 7 parafii (dolin) - Andorra la Vella, Canillo, Encamp, Escaldes-Engordany, La Massana, Ordino, Sant Julia de Loria.

USTRÓJ POLITYCZNY
Andora jest republiką konstytucyjną pod formalnym zwierzchnictwem prezydenta Francji
i biskupa hiszpańskiego miasta La Seu d'Urgel jako współksiążąt. Pełnią oni funkcje reprezentacyjne. Posiadają także prawo veta w stosunkach międzynarodowych. Decyzje o znaczeniu zasadniczym muszą być podejmowane jednogłośnie. Siedzibami współrządców są: Perpignan (Francji) i La Seu d'Urgell (Hiszpanii).
Najwyższym organem samorządu lokalnego jest Rada Generalna (jednoizbowy parlament), którą stanowi 24 wybieranych członków. Powołuje ona rząd z premierem na czele.
4 maja 1993 roku weszła w życie konstytucja.
Na arenie międzynarodowej Andorę reprezentuje Francja, ona też odpowiada za sprawy obronne tego państwa.
W Andorze nie istnieje regularna armia. Bezpieczeństwa wewnętrznego strzeże policja.

PARTIE POLITYCZNE
W Andorze funkcjonują m.in.: Demokratyczna Partia Andory, Unia Liberalna i Nowa Demokracja.

GOSPODARKA
Podstawę ekonomii Andory stanowi turystyka, handel i rolnictwo. Turystyka przynosi 80% dochodu budżetu kraju. W Andorze nie istnieją przepisy prawa podatkowego i celnego, co stwarza znakomite warunki do rozwoju handlu międzynarodowego.
Eksport - najważniejszymi partnerami Andory są: Hiszpania (58%), Francja (34%) - dane za rok 2000.
Import - najważniejszymi partnerami Andory są: Hiszpania (48%), Francja (35%) - dane za rok 2000.
Rolnictwo - główne uprawy stanowią: zboża, ziemniaki, tytoń i warzywa. Do celów rolniczych wykorzystuje się ok. 4% powierzchni kraju, grunty orne zajmują 2% terytorium. Głównym przedmiotem eksportu są artykuły rolne: bydło, skóry owcze oraz ceramika, drewno oraz energia elektryczna.
Przemysł wydobywczy (słabo rozwinięty) koncentruje się wokół złóż żelaza, łupków, ołowiu, alundu, granitu, marmuru, srebra i kamieni szlachetnych.
Komunikacja - jedyna główna droga prowadzi z Foix (we Francji) do La Seu d'Urgell
(w Hiszpanii). Łączna długość dróg 269 km. Państwo nie posiada komunikacji kolejowej ani lotnisk.

WARUNKI GEOGRAFICZNE
Andora położona jest na południowych stokach Pirenejów w dolinie głównej rzeki tego kraju Valirii oraz w kilku mniejszych sąsiednich dolinach.
Największe jeziora: Juclar (29 ha), Tristaina, Pessan, Illa, Gargantilar.
Ukształtowanie powierzchni: zróżnicowane, jednak większą część powierzchni zajmują góry z lasami i pastwiskami.
Orientacyjne odległości stolicy do: La Seu d'Urgell 10 km, Barcelony 226 km, Madrytu 623 km, Warszawy 1 816km.

KLIMAT
Umiarkowany, charakteryzują go łagodne i śnieżne zimy oraz chłodne i wilgotne lata.

FLORA i FAUNA
Niższe partie gór pokrywają lasy z sosną pospolitą i świerkiem jako podstawą drzewostanu. Niżej rosną krzewy i rośliny: lilia złotogłów, ostróżka wyniosła, szafran, szachownica kostkowata (chroniona).
Zwierzęta reprezentują: kozica, niedźwiedź brunatny, sęp płowy, orzeł cesarski, pardwa górska, śnieżka, piżmak alpejski i salamandra.

KULTURA I SZTUKA
Wpisana jest w nurt sztuki i kultury katalońskiej, francuskiej i hiszpańskiej. Podobnie jak
i one, ulegała różnym prądom i modom obowiązującym w Europie. Ludowa sztuka, muzyka i literatura oparła się wszelkim nowościom z uwagi na położenie Andory, ograniczające wpływy z zewnątrz.

OBIEKTY Z ANDORY NA LIŚCIE ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO
Dolina Madriu-Perafita-Clarol (N V/ 2004, 2006)
Dolina Madriu-Perafita-Clarol obrazuje sposób korzystania z bogactw naturalnych obszaru wysokich Pirenejów na przestrzeni tysiącleci. Jej spektakularne krajobrazy lodowcowe z urwistymi klifami, wysokimi otwartymi pastwiskami i stromymi, porosłymi lasami dolinami zajmują powierzchnię 4 247 ha, co stanowi 9 % całkowitej powierzchni Andory. Na terenie Doliny Madriu-Perafita-Clarol można prześledzić zachodzące zmiany klimatyczne, gospodarcze i systemów społecznych, a także utrzymywanie się pastoralizmu i surowej górskiej kultury. Obszar obejmuje liczne budowle, głównie letnie osady, pola tarasowe, kamienne drogi i pozostałości po wytopie żelaza.

PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Andora jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy, Międzynarodowego Trybunału Karnego, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

CIEKAWOSTKI
* Andora jako twór zamierzchłych czasów przetrwała zawirowania dziejowe m.in. dzięki: położeniu geograficznemu, suwerenności sprzyjała sprawowana nad nią dwuwładza francusko-hiszpańska - zapewniająca równowagę sił w tym rejonie, umiarkowana polityka
i neutralność oraz to, że nie była ze względów ekonomicznych łakomym kąskiem dla ewentualnych najeźdźców.
* Przełęcz Envalira dzieląca Andorę od Francji leży na wysokości 2 407 m n.p.m.
* Pierwsze drogi łączące doliny Andory ze światem zewnętrznym dla pojazdów wybudowano dopiero w 1913 roku (ku Hiszpanii) i w 1931 roku (ku Francji).
* Fundamentem dzisiejszej ekonomii Andory była od dawien dawna uprawiana przez mieszkańców kontrabanda, która szczególnie nasiliła się w okresie wojny domowej
w Hiszpanii oraz w czasie II wojny światowej.

POLECAM STRONY
www.andorra.ad

BIBLIOGRAFIA
Przy opracowywaniu tematu wykorzystałem informacje m.in. z następujących źródeł:
Approach to the history of Andorra, Armengol, 1984
CIA - The World Factbook
Laptos J., Historia małych krajów Europy, Ossolineum 2002
La Guia del Visitant D'Andorra, Andorra 2000.
Popularna Encyklopedia Powszechna pod redakcją Ludwika Czopeka, Kraków 1995.