BATALHA

Miasto i słynny Klasztor Dominikanów położone są w dystrykcie Leiria, w regionie Centrum, w podregionie Pinhal Litoral, nad rzeką Lena, około 10 km od stolicy dystryktu Leirii. Obszar municipium wynosi 113 km². Batalha liczy około 15 tysięcy mieszkańców, a jej historia ściśle związana z opactwem rozpoczęła się w 1388 roku wraz z początkiem budowy zespołu klasztornego. Nazwę Batalha wywodzimy od portugalskiego wyrazu oznaczającego bitwę - w domyśle zwycięską.

MOSTEIRO de SANTA MARIA da VICTORIA (Opactwo Matki Bożej Zwycięskiej)
Wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO w 1983 roku jest symbolem dumy narodowej Portugalczyków i demonstracją potęgi tronu Portugalii. Bogactwo dodatków w postaci zdobień i elementów stylu manuelińskiego architektury klasztornej jest obok opactwa Hieronimów w Belem najjaskrawszym przykładem jak artyści i inżynierowie tego kraju "przetrawiali" w oryginalny, a czasem można powiedzieć kapryśny sposób elementy mauretańskie, gotyckie, renesansowe a nawet indyjskie. Renesans portugalski wyznaczył w swoich budowlach (Batalha, Belem) oryginalne i zupełnie wyjątkowe miejsce elementom morskim albo związanym z nawigacją i podbojami kolonialnymi, jak liny, zwinięte żagle, muszle, długowłose algi, koralowce, telluria, karczochy (bo marynarze zabierali ze sobą karczochy, aby ustrzec się przed szkorbutem).

ZARYS HISTORYCZNY
Zespół klasztorny w Batalha został ufundowany i wybudowany dla upamiętnienia zwycięskiej bitwy pod Aljubarrotą, w wyniku której Portugalia obroniła swoją niezależność od Kastylii. Wraz ze śmiercią króla Ferdynanda w 1383 roku wygasła główna linia książąt Burgundzkich, a jej odrodzenie poprzedził okres spisków organizowanych przez rozmaite frakcje polityczne związane z walką o tron Portugalii. Wdowa po Ferdynandzie - Eleonora Teles, wydała córkę Beatrice za Jana I Kastylijskiego, popierając tym samym jego roszczenia do portugalskiego tronu. Jan de Avis, przyrodni brat Ferdynanda z nieślubnego łoża, włączył się również w walkę o tron.

14 sierpnia 1385 roku armia Kastylii starła się z portugalską, dowodzoną przez Jana de Avis w bitwie na polach pod Sao Jorge - kilka kilometrów od Aljubarrotą i od dzisiejszego Batalha. W obliczu przewagi ilościowej wroga, wódz portugalski oddał się w opiekę Matce Bożej, ślubując w razie zwycięstwa wybudowanie wspaniałego kościoła pod jej wezwaniem. Tak też się stało. Zaś Jan de Avis (1357-1433) został królem Portugalii jako Jan I Wielki (1385-1433).

Gospodarzami klasztoru od roku 1388 do 1834 roku, czyli do momentu kasaty zakonu byli Dominikanie. Budowa klasztoru trwała w latach 1385-1517 i objęła ramami czasowymi rządy 7 królów portugalskich. Pracami przy wznoszeniu kompleksu kierowało w tym okresie 15 architektów. Pierwszym był Afonso Domingues. Kompleks opactwa opiera się na siedmioczęściowym założeniu o długości 178 m i szerokości 137 metrów. Trzęsienie ziemi z 1755 roku poczyniło tutaj znaczne zniszczenia. Prace zabezpieczające i renowacyjne nad obiektem zapoczątkował król Ferdynand II (1816-1885) w roku 1840, kilka lat po usunięciu stąd Dominikanów. W roku 1907 uznano klasztor za zabytek narodowy, w 1980 roku opactwo stało się muzeum.

KOŚCIÓŁ
Trójnawowa bazylika z transeptem, o długości 80 metrów i wysokości nawy 32,46 m, wybudowana została w stylu płomienistego gotyku w latach 1388-1434. Cechuje się zróżnicowanymi elementami architektonicznymi. Z zewnątrz manuelińskie dodatki z końca XVI wieku i początku XVII zmieniły jej pierwotny wygląd. Natomiast w wąskiej i bardzo strzelistej nawie głównej oraz w Sali Kapituły dostrzec można wpływ późnego gotyku angielskiego.

CAPELA do FUNDADOR (Kaplica Fundatora)
Głównym budowniczym był David Huquet. Budowa trwała 8 lat (1426-1434). Tutaj znajduje się wspólny grobowiec Joao I (Jana I Wielkiego) i jego żony Filipy Leicester (angielscy sojusznicy w postaci łuczników odegrali znaczącą rolę w zwycięstwie Portugalczyków pod Aljubarrotą). W 1386 roku oba kraje podpisały w Windsorze traktat o "nienaruszalnym, wiecznym, trwałym i prawdziwym przymierzu przyjaźni". Na mocy tego układu Jan I poślubił Filipę Leicester, córkę Jana z Gandawy, księcia Leicester. W rzędzie łukowo sklepionych nisz spoczywają najmłodsi synowie Jana i Filipy. W kaplicy znajduje się również grobowiec księcia Henryka Żeglarza (1394-1460).

CLAUSTRO REAL (Krużganki Królewskie)
Łączą one Sala do Capitulo z Refektarzem. Zdobił je Diogo de Boitaca, znany architekt klasztoru Hieronimów w Belem.

SALA do CAPITULO (Sala Kapituły)
Słynie ze swojego sklepienia bez przypór. Tu znajduje się od 1924 roku Grób Nieznanego Żołnierza - wzniesiony ku czci Portugalczyków poległych we Flandrii podczas I wojny światowej oraz walk kolonialnych w Afryce. Pełniona jest stale warta honorowa.

REFEKTARZ
Obecnie mieści się tu Muzeum Wojskowe.

CLAUSTRO de DOM AFONSO V (Krużganki króla Alfonsa V)
Można je opisać: gotyckie, klasyczne w swej postaci.

CAPELAS IMPERFEITAS (Niedokończone Kaplice)
To duża rotunda dobudowana od wschodniej strony do prezbiterium kościoła. Jej budowę rozpoczął najstarszy syn Jana I i Filipy, król Jan II Duarte w 1437 roku z zamiarem wystawienia Panteonu dynastii Avis. Swoim charakterem przypomina islamskie świątynie. Tu spoczywa król Joao II i jego żona Leonora Aragońska. Budowniczym kaplic był Mateusz Fernandes, grób mistrza znajduje się koło wejścia do Kaplicy Fundatora. Klasztor "gościł" żołnierzy napoleońskich w 1808 i 1810 roku.

Przed południową fasadą możemy zobaczyć pomnik konny Nuno Alvares Pereiry, królewskiego dowódcy bitwy pod Aljubarrotą. Pomnik wykonano w 1968 roku.

POLECAM STRONY
www.cm-batalha.pt