Gwardia Szwajcarska jest formacją wojskową w sile jednego batalionu, służącą do wypełniania różnorodnych zadań, m.in. zapewnia ochronę osobistą papieża (również w trakcie podróży zagranicznych), dba o bezpieczeństwo na terenie Pałacu Apostolskiego oraz pełni straż przy bramach wjazdowych do Watykanu; jej zadaniem jest także honorowa reprezentacja podczas uroczystości z udziałem papieża.

Papiez Juliusz II (1503-1513), papież żołnierz, sprowadził Szwajcarów do Państwa Kościelnego, doceniając ich siłę bojową (był przecież wcześniej biskupem Lozanny) w celu pełnienia osobistej jego straży. Określił żołnierzy Gwardii jako "defensores Ecclesiae libertatis" ("obrońcy wolności Kościoła).

22 stycznia 1506 roku pierwszych 150 najemników szwajcarskich wkroczyło do Rzymu przez Porta del Popolo, Juliusz II osobiście powitał ich na stopniach konstantyńskiej Bazyliki św. Piotra. Pierwszym dowódcą był Kasper von Silenen.

Tylko jeden raz w historii Państwa Kościelnego Papieska Gwardia Szwajcarska uczestniczyła w walkach, przechodząc swój chrzest bojowy 6 maja 1527 roku w trakcie słynnego "Sacco di Roma" cesarza niemieckiego Karola V, 189 gwardzistów walczyło na terenie wznoszonej Bazyliki św. Piotra z wielokrotnie przeważającymi liczebnie wojskami dowodzonymi przez Ch. Bourbona, w obronie papieża Klemensa VII (1523-1534). Klemensowi VII udało się uciec do Zamku św. Anioła, lecz w walce zginęło 147 Szwajcarów. W czerwcu jednak papież został uwięziony.

Na pamiątkę tego wydarzenia 6 maja jest świętem Gwardii Szwajcarskiej w Watykanie. Tego dnia każdego roku rekruci (w liczbie 30 ) składają uroczystą przysięgę na sztandar Gwardii. Towarzyszy im pieśń "Miałem dobrego przyjaciela". Uroczystość odbywa się na Dziedzińcu św. Damazego. Patronem Gwardii jest św. Sebastian.

Obecnie Gwardia Szwajcarska liczy 110 żołnierzy. Ochotnicy wstępując w jej szeregi zyskują możliwość spaceru nocnego po pustej Kaplicy Sykstyńskiej. Kandydaci do służby muszą spełniać następujące warunki: wiek 19-30 lat, wzrost minimum 174 cm, muszą być kawalerami i katolikami oraz pochodzić z kantonu katolickiego (Lucerna, Tessyn, St. Gallen), posiadać wykształcenie średnie. Po 3 latach służby , zdobywszy stopień oficerski, mogą zawrzeć związek małżeński.

Współczesne umundurowanie Gwardii Szwajcarskiej zostało zaprojektowane na początku XX wieku, dokładnie w 1914 roku. W 2003 roku rozpoczął służbę pierwszy czarnoskóry żołnierz. Papieska Gwardia Szwajcarska jest dzisiaj jedynym na świecie takim oddziałem pełniącym służbę na obcym terenie.

RYS HISTORYCZNY

1497-1830 Gwardia Szwajcarska we Francji
1579-1798 Gwardia Szwajcarska służyła domowi Savoy i Królestwi Sardynii
1696-1713 Gwardia Szwajcarska w Prusach Fryderyka I
1730-1757 i 1763-1814 Gwardia Szwajcarska w Saksonii
1734-1789 Gwardia Szwajcarska w Królestwie Neapolu
1748-1796 Gwardia Szwajcarska w Niderlandach
1748-1767 gwardia Szwajcarska w Austrii.

Przykładowy sztandar Gwardii Szwajcarskiej
W polu sztandaru widnieje zawsze herb aktualnego papieża, herb Juliusza II i pośrodku godło Szwajcarii oraz barwy rodu Medyceuszy.

Dewiza: TAPFER UND TREN
(Dzielny i Wierny)

Juiusz II (1503-1513)