LUKSEMBURG
WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA
GROUSHERZOGDEM LEZEBUURG
GRAND-DUCHE de LUXEMBOURG
GROSSHERZOGTUM LUXEMBOURG
INFORMACJE PODSTAWOWEPołożenie: państwo w Europie Zachodniej bez dostępu do morza. Graniczy od północy z Belgią, od wschodu z Niemcami i od zachodu z Francją.
Powierzchnia: 2586 km2.
Długość granic: 359 km, z tego:
- 148 km z Belgią,
- 138 km z Niemcami,
- 73 km z Francją.
Długość wybrzeża: 0 km.
Najwyżej położony punkt: Kneiff 560 m n.p.m.
Najniżej położony punkt: rzeka Mozela 133 m n.p.m.
Liczba ludności: 480 222 (lipiec 2007).
Skład etniczny: Luksemburczycy - 72,5%, Portugalczycy - 9%, Włosi - 5,4%, Francuzi - 3,4%, Belgowie - 2,5%, Niemcy - 2,4%.
Religie: katolicyzm - 87%, protestantyzm - 1,3% (protestanci zamieszkują głównie w stolicy i centrach przemysłowych: Esch, Dudelingen, Differdingen, Rodingen, Rimmelingen).
Stolica: Luksemburg.
Główne miasta: Esch-sur-Azette, Differdange.
Języki: francuski, niemiecki i luksemburski (dialekt mozelsko-frankoński).
Waluta: 1 euro= 100 eurocentów.
Głowa państwa: Wielki Książę Henryk (właściwie Henri Albert Gabriel Felix Marie Guillaume) od 7 października 2000 roku, po abdykacji ojca - Wielkiego Księcia Jana.
Szef rządu: premier Jean-Claude Junckler od 1995 roku.
Komunikacja: państwo Luksemburg posiada - 2 lotniska, linie kolejowe o długości 275 km, drogi o długości 5 227 km (w tym 147 km ekspresowych - stan na 2004 rok), drogi wodne o długości 37 km na rzece Mozeli.
PODZIAŁ ADMINISTRACYJNYPowierzchnia: 2586 km2.
Długość granic: 359 km, z tego:
- 148 km z Belgią,
- 138 km z Niemcami,
- 73 km z Francją.
Długość wybrzeża: 0 km.
Najwyżej położony punkt: Kneiff 560 m n.p.m.
Najniżej położony punkt: rzeka Mozela 133 m n.p.m.
Liczba ludności: 480 222 (lipiec 2007).
Skład etniczny: Luksemburczycy - 72,5%, Portugalczycy - 9%, Włosi - 5,4%, Francuzi - 3,4%, Belgowie - 2,5%, Niemcy - 2,4%.
Religie: katolicyzm - 87%, protestantyzm - 1,3% (protestanci zamieszkują głównie w stolicy i centrach przemysłowych: Esch, Dudelingen, Differdingen, Rodingen, Rimmelingen).
Stolica: Luksemburg.
Główne miasta: Esch-sur-Azette, Differdange.
Języki: francuski, niemiecki i luksemburski (dialekt mozelsko-frankoński).
Waluta: 1 euro= 100 eurocentów.
Głowa państwa: Wielki Książę Henryk (właściwie Henri Albert Gabriel Felix Marie Guillaume) od 7 października 2000 roku, po abdykacji ojca - Wielkiego Księcia Jana.
Szef rządu: premier Jean-Claude Junckler od 1995 roku.
Komunikacja: państwo Luksemburg posiada - 2 lotniska, linie kolejowe o długości 275 km, drogi o długości 5 227 km (w tym 147 km ekspresowych - stan na 2004 rok), drogi wodne o długości 37 km na rzece Mozeli.
Państwo składa się z trzech dystryktów i 12 kantonów - Diekirch (5 kantonów), Grevenmacher (3 kantony) i
Luksemburg (4 kantony).
USTRÓJ POLITYCZNTYDziedziczna monarchia konstytucyjna z właściwością demokracji parlamentarnej. Ustrój państwa opiera się na konstytucji uchwalonej 17
października 1868 roku (główne zmiany w latach: 1919, 1948, 1956).
Książę: konstytucja mówi, że wielki książę musi należeć do dynastii Nassau a jego osoba jest nienaruszalna. Książę posiada m.in. następujące prerogatywy:
- jest głową państwa, symbolem jego jedności i niepodległości,
- posiada inicjatywę ustawodawczą,
- podpisuje ustawy uchwalone przez Izbę Deputowanych,
- podpisuje umowy międzynarodowe i traktaty,
- dowodzi siłami zbrojnymi, wypowiada wojnę i zawiera pokój, jednak po upoważnieniu przez parlament,
- posiada prawo łaski, mianuje najwyższych urzędników państwowych i nadaje obywatelstwo,
- wszelkie decyzje wielkiego księcia wymagają kontrasygnaty właściwego członka rządu,
Izba deputowanych: parlament kraju składa się z wybieranych na kadencję pięcioletnią posłów w liczbie 60. Parlament jest jednoizbowy. Przed Izbą Deputowanych jest odpowiedzialny wielki książę. Książę jednak może rozwiązać parlament. Parlament wraz z wielkim księciem posiada najwyższą władzę ustawodawczą.
Rząd: na czele rządu stoi wielki książę. To on powołuje rząd, który poprzez votum zaufania otrzymuje od parlamentu akceptację. Pracami rządu kieruje premier. Rząd jest odpowiedzialny przed Izbą Deputowanych politycznie. Obecnie składa się z 12 ministrów.
Rada Stanu: organ doradczy wielkiego księcia. Powoływana jest przez księcia. Liczy 21 członków.
PARTIE POLITYCZNEKsiążę: konstytucja mówi, że wielki książę musi należeć do dynastii Nassau a jego osoba jest nienaruszalna. Książę posiada m.in. następujące prerogatywy:
- jest głową państwa, symbolem jego jedności i niepodległości,
- posiada inicjatywę ustawodawczą,
- podpisuje ustawy uchwalone przez Izbę Deputowanych,
- podpisuje umowy międzynarodowe i traktaty,
- dowodzi siłami zbrojnymi, wypowiada wojnę i zawiera pokój, jednak po upoważnieniu przez parlament,
- posiada prawo łaski, mianuje najwyższych urzędników państwowych i nadaje obywatelstwo,
- wszelkie decyzje wielkiego księcia wymagają kontrasygnaty właściwego członka rządu,
Izba deputowanych: parlament kraju składa się z wybieranych na kadencję pięcioletnią posłów w liczbie 60. Parlament jest jednoizbowy. Przed Izbą Deputowanych jest odpowiedzialny wielki książę. Książę jednak może rozwiązać parlament. Parlament wraz z wielkim księciem posiada najwyższą władzę ustawodawczą.
Rząd: na czele rządu stoi wielki książę. To on powołuje rząd, który poprzez votum zaufania otrzymuje od parlamentu akceptację. Pracami rządu kieruje premier. Rząd jest odpowiedzialny przed Izbą Deputowanych politycznie. Obecnie składa się z 12 ministrów.
Rada Stanu: organ doradczy wielkiego księcia. Powoływana jest przez księcia. Liczy 21 członków.
Partia Chrześcijańsko-Społeczna, Partia Demokratyczna, Luksemburska Socjalistyczna Partia Robotnicza.
GOSPODARKALuksemburg jest krajem przemysłowo-rolniczym.
Rolnictwo - produkcja żywności zaspokaja potrzeby państwa. Hodowla bydła mlecznego
i mięsnego rozwinięta jest w południowej części kraju. Uprawia się głównie zboża (jęczmień, pszenicę), ziemniaki, rośliny pastewne; rozwinięte jest także sadownictwo, uprawa warzyw oraz winorośli, zwłaszcza w dolinie Mozeli.
Główne ośrodki przemysłowe znajdują się w zachodniej części kraju i obejmują zakłady produkujące m.in. opony, artykuły chemiczne, maszyny. Ważną gałęzią gospodarki jest turystyka.
Wielkie Księstwo Luksemburga jest państwem bardzo wysoko rozwiniętym o dominującej roli usług (70% produktu krajowego brutto), zwłaszcza sektora finansowego w gospodarce. Jest siedzibą 166 banków, w tym Europejskiego Banku Inwestycyjnego Unii Europejskiej.
Struktura zatrudnienia: usługi - 86%, przemysł 13% i rolnictwo 1%.
Handel zagraniczny
Eksportuje się głównie metale i wyroby metalowe (38%), tworzywa sztuczne i gumę (13%).
Importuje się maszyny i urządzenia (18%), metale i wyroby metalowe (15%), surowce mineralne (13%) i artykuły rolne.
Główni partnerzy handlowi: Niemcy, Francja i Belgia.
WARUNKI NATURALNERolnictwo - produkcja żywności zaspokaja potrzeby państwa. Hodowla bydła mlecznego
i mięsnego rozwinięta jest w południowej części kraju. Uprawia się głównie zboża (jęczmień, pszenicę), ziemniaki, rośliny pastewne; rozwinięte jest także sadownictwo, uprawa warzyw oraz winorośli, zwłaszcza w dolinie Mozeli.
Główne ośrodki przemysłowe znajdują się w zachodniej części kraju i obejmują zakłady produkujące m.in. opony, artykuły chemiczne, maszyny. Ważną gałęzią gospodarki jest turystyka.
Wielkie Księstwo Luksemburga jest państwem bardzo wysoko rozwiniętym o dominującej roli usług (70% produktu krajowego brutto), zwłaszcza sektora finansowego w gospodarce. Jest siedzibą 166 banków, w tym Europejskiego Banku Inwestycyjnego Unii Europejskiej.
Struktura zatrudnienia: usługi - 86%, przemysł 13% i rolnictwo 1%.
Handel zagraniczny
Eksportuje się głównie metale i wyroby metalowe (38%), tworzywa sztuczne i gumę (13%).
Importuje się maszyny i urządzenia (18%), metale i wyroby metalowe (15%), surowce mineralne (13%) i artykuły rolne.
Główni partnerzy handlowi: Niemcy, Francja i Belgia.
Na północy znajduje się kraina Osling będąca częścią gór Ardenów. Zajmuje ona 32% powierzchni kraju. W tej krainie znajduje się najwyższy
szczyt Luksemburga - Kneiff. Stosunkowo rzadko zaludniona, cechuje się posiadaniem tylko jednego miasta - Wiltz. Jest ona porozcinana
dolinami rzeki Sauer (Sure) i jej dopływów.
Na południu kraju leży Gutland, będący częścią wapiennej Wyżyny Lotaryńskiej o wysokości 500-600 m n.p.m. Gutland zajmuje 68% terytorium kraju i w jej skład wchodzi 5 krain geograficznych: płaskowyż Luksemburg, Mała Szwajcaria, Dolina Mozeli, Czerwone Ziemie i Dolina Siedmiu Zamków. Przepływa przezeń rzeka Alzette, żłobiąc malownicze doliny. Główne rzeki kraju to (oprócz wymienionych) Mozela (łączna długość wynosi 515 km, natomiast przez Luksemburg przepływa na odcinku 31 km) i Clerf.
KLIMATNa południu kraju leży Gutland, będący częścią wapiennej Wyżyny Lotaryńskiej o wysokości 500-600 m n.p.m. Gutland zajmuje 68% terytorium kraju i w jej skład wchodzi 5 krain geograficznych: płaskowyż Luksemburg, Mała Szwajcaria, Dolina Mozeli, Czerwone Ziemie i Dolina Siedmiu Zamków. Przepływa przezeń rzeka Alzette, żłobiąc malownicze doliny. Główne rzeki kraju to (oprócz wymienionych) Mozela (łączna długość wynosi 515 km, natomiast przez Luksemburg przepływa na odcinku 31 km) i Clerf.
Umiarkowany ciepły, morski, z dość długimi zimami. W Gutlandzie, który jest położony niżej, zimy są łagodniejsze, a lata cieplejsze.
FLORA I FAUNANa dużej powierzchni kraju, zwłaszcza w dolinach, rosną lasy liściaste z przewagą dębów, grabów i buków. Drzewa iglaste (głównie sosna i
świerk) porastają północne stoki wzniesień. W Ardenach występują wrzosowiska. Na wschodzie (Muellerthal) znajduje się większy kompleks
lasów brzozowych.
Zwierzęta żyjące na tym terenie to m.in. kilka gatunków jeleni i dzik.
KULTURA I SZTUKAZwierzęta żyjące na tym terenie to m.in. kilka gatunków jeleni i dzik.
Mimo iż historia, literatura i sztuka Luksemburga ściśle związane są z większymi sąsiadami, to ten kraj zachował poczucie niezależności i
odrębności kulturowej, czego przejawem jest m.in. dialekt mozelsko-frankoński zwany lutzeburgesch, będący w powszechnym użyciu.
OBIEKTY WPISANE NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO- Miasto Luksemburg - zabytkowe dzielnice i fortyfikacje (K IV / 1994) PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Azjatycki Bank Rozwoju, Benelux, Europejska Agencja Kosmiczna, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy Trybunał Karny, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Rada Europy, Światowa Organizacja Handlu, Unia Europejska.
CIEKAWOSTKI* Luksemburg rozciąga się na długość 82 km i szerokość 57 km.
* Posiada tylko jeden chroniony obszar o randze parku narodowego - Park Narodowy Oewersauer (Uewersauer).
* Stolica kraju - Luksemburg była Kulturalną Stolicą Europy w roku 2007 (pierwszy raz w 1995 roku).
* Luksemburg posiada wraz z Belgią wspólny Bank Centralny.
* Wielkie Księstwo od roku 1921 jest w unii gospodarczej z Belgią.
* Luksemburg ma najniższą stawkę podatku VAT spośród państw Unii Europejskiej.
* Święto narodowe przypada 23 czerwca - jest to dzień urodzin Wielkiego Księcia.
* W Luksemburgu (w stolicy) urodził się ojciec Unii Europejskiej Robert Schuman.
* Od 1 listopada 2007 roku luksemburski rynek pracy otwarty jest dla Polaków.
* 86% ludności kraju mieszka w miastach, których jest 12.
POLECAM STRONY* Posiada tylko jeden chroniony obszar o randze parku narodowego - Park Narodowy Oewersauer (Uewersauer).
* Stolica kraju - Luksemburg była Kulturalną Stolicą Europy w roku 2007 (pierwszy raz w 1995 roku).
* Luksemburg posiada wraz z Belgią wspólny Bank Centralny.
* Wielkie Księstwo od roku 1921 jest w unii gospodarczej z Belgią.
* Luksemburg ma najniższą stawkę podatku VAT spośród państw Unii Europejskiej.
* Święto narodowe przypada 23 czerwca - jest to dzień urodzin Wielkiego Księcia.
* W Luksemburgu (w stolicy) urodził się ojciec Unii Europejskiej Robert Schuman.
* Od 1 listopada 2007 roku luksemburski rynek pracy otwarty jest dla Polaków.
* 86% ludności kraju mieszka w miastach, których jest 12.
www.monarchie.lu - oficjalna strona internetowa rodziny książęcej.
www.ont.lu - oficjalna strona internetowa Narodowego Biura Turystycznego.
www.amba.lu - strona internetowa Stowarzyszenia Muzeów Bitwy o Ardeny.
www.naturpark-sure.lu - strona internetowa Parku Narodowego Oewersauer.
BIBLIOGRAFIA
Historia małych krajów Europy pod red. prof. Józefa Laptosa, Wydawnictwo Ossolineum, 2002.
Historie du Luxemburg, Jean-marie Kreins, Paris 2003.
Flaga państwowa Wielkiego Księstwa Luksemburga
Podzielona jest na trzy poziome pasy.
Kolory flagi wywodzą się z herbu Wielkiego Księcia z XIII wieku.
Obecny wygląd i układ flagi został zatwierdzony 16 sierpnia 1972 roku.
W poprzedniej wersji, zamiast koloru niebieskiego, znajdował się srebrny pas.
Podzielona jest na trzy poziome pasy.
Kolory flagi wywodzą się z herbu Wielkiego Księcia z XIII wieku.
Obecny wygląd i układ flagi został zatwierdzony 16 sierpnia 1972 roku.
W poprzedniej wersji, zamiast koloru niebieskiego, znajdował się srebrny pas.
Herb państwowy Wielkiego Księstwa Luksemburga
Posiada rodowód średniowieczny.
Obecny wygląd herbu został zatwierdzony przez księcia Henryka w 2001 roku.
Występuje w trzech wersjach: małego herbu, średniego herbu i wielkiego herbu.
Lew wywodzi się z godła Limburgii.
Posiada rodowód średniowieczny.
Obecny wygląd herbu został zatwierdzony przez księcia Henryka w 2001 roku.
Występuje w trzech wersjach: małego herbu, średniego herbu i wielkiego herbu.
Lew wywodzi się z godła Limburgii.
Hymn państwowy Wielkiego Księstwa Luksemburga pt.
"Ons Hemecht" ("Nasza Ojczyzna") jest dziełem
Michaela Lentza (słowa) i Jeana-Antoine Zinnena
(muzyka).
Został przyjęty oficjalnie w roku 1895.
Luksemburg posiada również hymn książęcy "Wilhelmus", związany z rodziną panującą.
Został przyjęty oficjalnie w roku 1895.
Luksemburg posiada również hymn książęcy "Wilhelmus", związany z rodziną panującą.
Dewiza państwa:
(luks) "MIR WELLE BLEIWE WAT MIR SIN"
("Chcemy pozostać tym, czym jesteśmy).
(luks) "MIR WELLE BLEIWE WAT MIR SIN"
("Chcemy pozostać tym, czym jesteśmy).
Wielki Książę Henryk
Wielkie Księstwo Luksemburga
wg The World Factbook
wg The World Factbook