POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O WATYKANIE?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WATYKAN
MUZEA WATYKAŃSKIE - GALERIA ZDJĘĆ

MUZEA WATYKAŃSKIE i KAPLICA SYKSTYŃSKA

Muzea Watykańskie (Musei del Vaticano) to ogromny zespół muzeów i galerii mieszczących się w Watykanie, głównie w pałacach papieskich. Tworzą one kompleks muzealny o niezwykłym znaczeniu ze względu na bogactwo i wartość dzieł sztuki zgromadzonych w ciągu wieków przez papieży, a także na piękno pomieszczeń, w których są eksponowane. W rzeczywistości, Pałace Watykańskie to wspaniały zespół budynków z licznymi salami, salonami, muzeami, galeriami, bibliotekami, kaplicami, korytarzami, dziedzińcami i ogrodami bogatymi w skarby sztuki wszelkiego rodzaju. Od czasów Renesansu nie było wybitnego artysty, który nie pozostawiłby tutaj trwałego śladu swojego geniuszu. Długość korytarzy Muzeów Watykańskich wynosi prawie 7 kilometrów. W roku 2006 muzea zwiedziło 4 200 000 osób, co dało średnią dzienną - 20 000 zwiedzających.

Początki muzeów wiążą się z pontyfikatami Sykstusa IV (1471-1484) i Juliusza II (1503-1513), którzy jako pierwsi zaczęli w sposób przemyślany gromadzić dzieła sztuki.
Juliusz II w 1503 roku umieścił posąg Apolla na wewnętrznym dziedzińcu Pałacu Belwederskiego (stąd Apollo Belwederski) zbudowanego na rozkaz Innocentego VIII (1484-1492). Posąg ten został przeniesiony na polecenie papieża z ogrodów jego tytularnego Kościoła św. Piotra w Okowach, gdzie został ustawiony w 1492 roku, tuż po jego odnalezieniu.
14 lutego 1506 roku do rodzącej się kolekcji dołączono tzw. grupę Laokoona odkrytą 14 stycznia (miesiąc wcześniej) w obecności Giuliano da Sangallo i Michała Anioła na Wzgórzu Eskwilińskim.
Zbiory były uzupełniane przez ich następców, zaś uporządkowane zostały w XVIII i XIX wieku.

Muzea obejmują obecnie m.in.:

Pinakotekęutworzoną w 1799 roku przez Piusa VI (1775-1799), wzbogacona ona została przez Piusa VII (1800-1823) i Piusa X (1903-1914), a obecną siedzibę z 1932 roku zawdzięcza Piusowi XI (1922-1939).
Pierwotne zbiory tworzyło 118 obrazów, zaś obecnie eksponuje się ich około 460.
Wśród wybitnych dzieł umieszczonych w 15 salach (numerowanych od I do XV) można obejrzeć prace:
I Sala: "Dzieła bizantyjskie";
II Sala: "Giotto i jego szkoła";
III Sala: "Beato Angelico";
IV Sala:"Melozzo da Forli";
V Sala: "Bellini;
VI Sala:"Crivelli";
VII Sala: "Perugino i Szkoła Umbryjska";
VIII Sala: "Rafael";
IX Sala: "Leonardo da Vinci;
X Sala: "Tycjan";
XI Sala: " Vasari, Baroccio i Muziano";
XII Sala: "Domenicho i Caravaggio";
XIII Sala: "Maratta i Ribera";
XIV i XV Sala: różne przedmioty i portrety.

Museo Egizio, założone w roku 1839 przez Grzegorza XVI (1831-1846) posiada w swych zbiorach m.in. mumię i skrzynie do przechowywania mumii, baldachimy i naczynia, do których wkładano wnętrzności zmarłych. Eksponuje się również częściowo zrekonstruowaną i pochodzącą z Villi Hadriana świątynię Serapisa.

Museo Chiaramontiz początku XIX wieku powołane do życia przez Piusa VII (1800-1823), zajmuje Korytarz, Lapidarium oraz Skrzydło Nowe. W Korytarzu eksponuje się ok. 800 dzieł sztuki greckiej i rzymskiej. Lapidarium prezentuje ponad 5 000 inskrypcji pogańskich i chrześcijańskich. W liczącej ponad 70 m długości galerii Skrzydła Nowego uwagę zwraca posąg Augusta, odnaleziony w 1863 r. przy via Flaminia i ulokowany w muzeum z rozkazu Piusa IX (1846-1878).

Museo Pio-Clementino, założone przez Klemensa XIV (1768-1774), a udostępnione w 1787 roku przez Piusa VI (1775-1799) z ekspozycją rzeźby antycznej. Muzeum składa się z gabinetów, sal i galerii:
- Gabinet Apoxyomenosa - posąg atlety (Apoxyomenos) wykonany przez Lizypa, marmurowa kopia greckiej rzeźby z brązu przywiezionej z Grecji przez Agrypę.
- Gabinet Laokoona - w 1506 roku w ruinach term Tytusa dokonano nadzwyczajnego odkrycia - odnaleziono "grupę Laokoona".
- Gabinet Apolla - rzeźbę znaleziono w miejscowości Grottaferrata za czasów pontyfikatu Juliusza II, który zakupił ja dla Watykanu.
- Gabinet Perseusza - autorem dzieł "Perseusz z głową Meduzy" i "Dwaj pięściarze, Kreugont i Damoksenes" jest Antonio Canova (1757-1822).
- Gabinet Hermesa - ze statuą Hermesa, kopią dzieła Praksytelesa (IV w. p.n.e.).
- Sala Zwierząt - prezentuje wyobrażenia zwierząt z marmuru i alabastru.
- Galeria Rzeźb - z dziełami m.in.: "Apollo Sauroctonos", kopia znanej rzeźby Praksytelesa oraz "Śpiąca Ariadna" z okresu helleńskiego.
- Galeria Popiersi - wizerunki pochodzące z okresu rzymskiego, z popiersiem młodego Augusta.
- Galeria Masek - Afrodyta i Wenus z Knidos.
- Sale Muz - popiersia i rzeźby przedstawiające bohaterów mitologii ze słynnym dziełem Apolloniusza z I w."Tors".
- Sala Okrągła - bez wątpienia najcenniejszym eksponatem jest waza z porfiru o diametrze 4 m.
- Sala na planie krzyża greckiego - znajdują się tu 2 sarkofagi z porfiru. Jeden zawiera szczątki św. Heleny, drugi św. Konstantyny, czyli matki i córki cesarza Konstantyna I Wielkiego.

Museo Gregoriano Etrusco, założone w roku 1836 przez Grzegorza XVI prezentuje rzeźby
i dzieła sztuki pogrzebowej i stosowanej w Etrurii.

Biblioteka Watykańska- stanowi integralną część Muzeów Watykańskich, jest najstarszym i najbogatszym zbiorem manuskryptów i książek w Europie.
W Sali Sykstyńskiej eksponowane są "białe kruki", np. rękopis "Biblii" z IV wieku, cztery egzemplarze dzieł Wergiliusza z III-IV wieku, Ewangelia wg św. Mateusza z VI stulecia, palinysest zawierający obszerne fragmenty "De Repubblica" Cycerona.
W obrębie Biblioteki Watykańskiej funkcjonuje m.in. Gabinet Medali oraz Muzeum Sztuki Chrześcijańskiej z 1756 i świeckiej z 1761 (tzw. Sacro i Profano - założone przez Benedykta XIV i Klemensa XIII); ta pierwsza eksponowana jest również w Muzeum Sztuki Wczesnochrześcijańskiej z 1854 (PiusIX) i Galerii Nowoczesnej Sztuki Sakralnej z 1973 (Paweł VI).
Stanze Rafaela - Stanza Constantina - przedstawione jest legendarne życie cesarza Konstantyna I Wielkiego. Żadna z postaci nie została namalowana przez Mistrza, który przed śmiercią przygotował jedynie szkice tego fresku.
- Stanza Heliodora - została ozdobiona w latach 1511-1514. Zadaniem tej dekoracji była gloryfikacja papiestwa. Nazwa pochodzi od znajdującego się tu fresku przedstawiającego "Karę Heliodora", znanego też jako "Wypędzenie Heliodora ze Świątyni". Nad oknem widnieje scena "Cudu Bolseńskiego", zaś wnękę okienną wypełnia "Wyzwolenie św. Piotra z więzienia". Czwarte malowidło zostało zatytułowane "Spotkanie papieża Leona I z Attylą".
- Stanza della Segnatura - Rafael pracował nad nią w latach 1509-1511. Znajdujemy tutaj trzy freski: "Dysputę nad Najświętszym Sakramentem" (pochwała prawdy religijnej), "Szkołę Ateńską" (alegoria triumfu prawdy naukowej), wśród sportretowanych wielkich umysłów starożytności widzimy zasmuconą postać rywala Rafaela Santiego - Michała Anioła, "Parnas" wyobraża mityczną górę bogów greckich.
- Stanza dell'Incendio - została wykonana w latach 1514-1517 za pontyfikatu Leona X. Główny fresk "Pożar Borgo" przedstawia pożar przedmieścia, cudownie ugaszony przez Leona IV, co jest aluzją do przywrócenia przez Leona X pokoju we Włoszech po pontyfikacie Juliusza II.

Kaplica Sykstyńska (Capella Sistina)
Została wybudowana w latach 1475-1483 przez architekta Giovanniego de'Dolci na zamówienie Sykstusa IV, który pragnął uczynić z niej konstrukcję bardzo zasadniczą w formach architektonicznych, niemalże niedostępną z zewnątrz i ufortyfikowaną.
Kaplica od momentu wybudowania pełniła funkcję prywatnej kaplicy papieża. Jest to budowla ceglana na planie prostokąta o długości 40,93 m, szerokości 13,41 m i wysokości 20,70 m ze sklepieniem kolebkowym z lunetami. Kaplica nie posiada fasady i drzwi zewnętrznych, dostępna jest tylko od wewnątrz Pałaców Watykańskich. Wymiary odpowiadają wielkościom Świątyni Salomona podanym w Starym Testamencie. Zachowane są następujące proporcje między długością, szerokością i wysokością bryły: 6:2:3.
Dekoracja malarska, nad którą prace rozpoczęto już w 1481 roku, przekształciła tę surową
i prawie pozbawioną ozdób kaplicę w cenną pinakotekę XV i XVI-wiecznego włoskiego malarstwa renesansowego. Sam papież Sykstus IV zlecił niektórym spośród najlepszych malarzy epoki, m.in. Perugino, Botticellemu, Ghirlandaio i Cosimo Rosselliemu, wykonanie równoległych malowideł obrazujących dzieje Starego i Nowego Testamentu, spotykających się w strefie centralnej dwóch ścian.
Najstarsze freski znajdują się na ścianach podłużnych i nazywane są "Starą Sykstyną" dla odróżnienia od fresków namalowanych przez Michała Anioła, zwanych "Nową Sykstyną".
Tak więc pierwsze freski przedstawiają w sposób paralelny na dwóch ścianach bocznych: "Żywot Mojżesza" (Stary Testament) z jednej strony i "Żywot Chrystusa" (Nowy Testament) z drugiej. Prawie każde malowidło na jednej ścianie ma odpowiednika na ścianie przeciwnej.
"Wędrówce Mojżesza do Egiptu" (Pinturicchio) odpowiada umieszczony po przeciwnej stronie "Chrzest Jezusa" (Pinturicchio).
"Mojżesz z córkami Jethra"(Botticelli) ma odpowiednika w "Kuszeniu Chrystusa" (Boticelli);
"Przejście przez Morze Czerwone" (Cosimo Rosselli) - "Powołanie pierwszych Apostołów" (Ghirlandaio);
"Przekazanie Tablic Praw" (Rosselli) - "Kazanie na górze"(Rosselli);
"Core, Dathan i Abiron" (Boticelli) - "Wręczenie kluczy św. Piotrowi" (Perugino);
"Testament" i "Śmierć Mojżesza" (Luka Signorelli) - "Ostatnia Wieczerza" (Rosselli);

Obydwie serie kończą się na ścianie drzwi wejściowych, naprzeciw ołtarza głównego. Signorelli namalował w serii fresków dotyczacych Starego Testamentu "Spór o ciało Mojżesza", natomiast ostatnim epizodem ewangelicznym jest "Zmartwychwstanie Jezusa" pędzla Ghirlandaia.
Niestety, oba freski zostały zniszczone podczas zawalenia się ściany w 1522 roku. Po rekonstrukcji kaplicy malowidła odtworzyli: Hendrik van der Broek i Matteo da Lecce. Galeria chóru oraz balustrada to prace Mino da Fiesole (1429-1484) i Giovanniego Dalmaty.

W 1508 roku, wiecznie żądny nowych przedsięwzięć Juliusz II polecił udekorowanie sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej (powierzchnia sklepienia to 800 metrów kwadratowych!) młodemu Michałowi Aniołowi.
Michał Anioł nie chciał przyjąć tego zlecenia, gdyż uważał się bardziej za rzeźbiarza aniżeli malarza i wolał zająć się grobowcem Juliusza II (obecnie w San Pietro in Vincoli) niż malowaniem sklepienia, co traktował drugorzędnie.
Juliusz II zdecydował jednak inaczej; chciał mieć na sklepieniu dwunastu apostołów.
Michał Anioł odrzucił zamysł papieża na rzecz własnego - "Stworzenie świata".

To gigantyczne dzieło, namalowane na niebieskiej bazie ze złotymi gwiazdami, rozpoczęte zostało 10 maja 1508 roku, a ukończone w dniu Święta Zmarłych roku 1512, 23 lata przed rozpoczęciem prac nad "Sądem Ostatecznym".
W skomplikowany rysunek Mistrz wkomponował serię dziewięciu obrazów z "Epizodami z Księgi Rodzaju" ("Stworzenie świata"), następującymi po sobie w porządku chronologicznym, od ołtarza głównego do ściany drzwi wejściowych. Te obrazy to:
1. "Oddzielenie światła od ciemności".
2. "Stworzenie słońca i księżyca".
3. "Stworzenie drzew i roślin".
4. "Stworzenie Adama".
5. "Stworzenie Ewy".
6. "Upadek Adama".
7. "Poświęcenie Noego".
8. " Potop".
9. "Opilstwo Noego".

Od ozdobienia sklepienia upłynęły 23 lata, w ciągu których świat chrześcijański zmienił się pod wpływem reformy luterańskiej, a Rzym przeżył najstraszliwszą grabież w swej historii zanim Michał Anioł namalował na ścianie ołtarza głównego (ściana zachodnia) "Sąd Ostateczny".

Michał Anioł nie kwapił się do podjęcia również i tej pracy, gdyż rodzina zmarłego papieża Juliusza II groziła mu pozwem do sądu, gdyby nie ukończył grobowca. Papież Paweł III pragnął jednak kontynuować dekorację kaplicy.

Fresk "Sąd Ostateczny", kompendium "Boskiej Komedii" i malarska eksplozja "Dies irae", rozpoczęty przez Mistrza w 1535 roku został ukończony w roku 1541. Malowidło posiada wymiary: 17 m x 13,5 m. 300 postaci zaludnia fresk, zdominowany przez postać Chrystusa, surowego Sędziego, z prawą ręką uniesioną w geście potępienia. Matka Boska u Jego boku stanowi zawsze żywą więź między Chrystusem i ludzkością. Inne postacie tego malowidła to Prorocy, Apostołowie i Męczennicy. Z prawej strony Mesjasza znajdują się wybrańcy, zaś z lewej - potępieni. W górze pomiędzy lunetami, szereg Aniołów z narzędziami Męki Pańskiej. W dole po lewej stronie, scena Zmartwychwstania: pośrodku, grupa aniołów niosących Księgę Sprawiedliwości dmie w trąby, z odkrytych grobów powstają zmarli, by spotkać się w dolinie Jozefata. Wybrańcy idą do Nieba w asyście ogarniętych furią demonów, zaś grzesznicy zostają zepchnięci do Otchłani, gdzie czekają na nich Charon z łodzią i Minos, sędzia piekielny.
Na obecność postaci kobiecych w "Sądzie Ostatecznym" znaczny wpływ miała piękna poetka, Wiktoria Colonna, którą Michał Anioł darzył wielkim uczuciem.

Fresk zanim został ukończony, podzielił Rzym na dwa obozy: apologetów i krytyków. Różnica zdań dotyczyła głównie kwestii, czy w prywatnej kaplicy papieża można obrazować nagość. Nabożny , Paweł IV nakazał najpierw całkowicie usunięcie fresku, a następnie pod wpływem światłych doradców, zlecił Danielowi de Valterra zamalowanie obnażonych ciał. W ten sposób Volterra, uczeń Michała Anioła zyskał przydomek "pantaloniarza". Podczas ostatnich prac konserwatorskich przeprowadzonych w latach 1980-1994 postacie zostały ponownie rozebrane.

Z Kaplicą Sykstyńską połączona jest Kaplica Pawłowa (niedostępna dla zwiedzających). Zdobi ją fresk "Ukrzyżowanie św. Piotra" Michała Anioła.

Ciekawostki związane z Kaplicą Sykstyńską
* Pierwsza msza św. została odprawiona w Kaplicy Sykstyńskiej 9 sierpnia 1483 roku.
* Pierwsze konklawe, które odbyło się w Kaplicy Sykstyńskiej wybrało Rodrigo de Borgia jako Aleksandra VI (1492-1503).
* Dyrygentem chóru papieskiego przy Kaplicy Sykstyńskiej był wielki kompozytor i jeden z twórców muzyki sakralnej XVI wieku, Pierluigi Palestrina.

W obrębie Muzeów Watykańskich na większą uwagę zasługują także: Apartamenty Borgiów, Galeria Map Geograficznych, Galeria Arrasów i Galeria Kandelabrów.
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH