WATYKAN
PAŃSTWO WATYKAŃSKIE
STOLICA APOSTOLSKA

VATICANO
STATO della CITTA del VATICANO
SANTA SEDE VATICANAE
STATUS CIVITATIS VATICANAE

Watykan (wł. Vaticano, łac. Vaticanae) jest siedzibą najwyższych władz Kościoła rzymskokatolickiego i rezydencją głowy państwa - papieża. Watykan stał się oficjalną siedzibą Stolicy Apostolskiej 17 stycznia 1377 roku.

Państwo Miasto Watykan jest połączone unią personalną i funkcyjną - papieżem - ze Stolicą Apostolską. Stanowi podmiot prawa międzynarodowego. Zostało utworzone dla Stolicy Apostolskiej. Nie posiada korpusu dyplomatycznego. Powstało 11 lutego 1929 roku na mocy umowy laterańskiej. Papież jest suwerenem świeckim Państwa Miasta Watykan.

Stolica Apostolska (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica) to siedziba papieża,
także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi (urzędy kurialne), stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Obecnie mieści się w Watykanie, z którym połączona jest unią personalną i funkcyjną. Posiada własny korpus dyplomatyczny. Stolica Apostolska sprawuje nad Państwem Watykańskim nieograniczoną własność oraz wyłączną i absolutną władzę, a także jurysdykcję.

INFORMACJE PODSTAWOWE
Watykan położony jest w południowej Europie, stanowi enklawę we Włoszech.
Jest najmniejszym państwem na świecie.
Powierzchnia kraju: 0,44 km².
Liczba mieszkańców: 932 osoby (2006), w tym 400 obywateli.
Mieszkańcami Watykanu są głównie księża, zakonnicy, zakonnice i urzędnicy kościelni.
Stolica: Watykan.
Język urzędowy: włoski (oficjalny język Watykanu) i łaciński (oficjalny język Stolicy Apostolskiej).
Waluta: euro.
Skład narodowościowy: wielonarodowy,
Religia: katolicyzm.
Długość granic: 3,2 km (wyłącznie z Włochami).
Święto państwowe: 24 kwiecień (inauguracja pontyfikatu Benedykta XVI).
Głowa państwa: papież Benedykt XVI od 2005 r.
Szef rządu: kardynał-sekretarz stanu Tarcisio Bertone od 15 września 2006 r.
Niepodległość: 11 lutego 1929 roku (traktaty laterańskie).

USTRÓJ POLITYCZNY
Teokratyczna monarchia elekcyjna.
Konstytucja: "La Nuova Legge Fondamentale dello Stato della Citta del Vaticano" z 22 lutego 2001 roku.

STOSUNKI DYPLOMATYCZNE
Stolica Apostolska utrzymuje stosunki dyplomatyczne z 175 państwami świata. Przy Stolicy Apostolskiej akredytowanych jest 69 przedstawicielstw dyplomatycznych, natomiast sama posiada w 106 państwach swoje misje dyplomatyczne.

PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Watykan jest członkiem m.in. Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Powszechnego Związku Pocztowego.
Stolica Apostolska jest członkiem m.in. Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, Światowej Organizacji Turystyki.

WARUNKI GEOGRAFICZNE
Państwo położone jest na Wzgórzach Watykańskich w północno-zachodniej części Rzymu, na zachodnim brzegu Tybru.
Długość państwa: do 1 200 m.
Szerokość państwa: do 800 m.
Najniżej położony punkt: 19 m n.p.m.
Najwyżej położony punkt (w pobliżu Wieży św. Jana): 75 m n.p.m.

TERYTORIUM PAŃSTWA WATYKAŃSKIEGO
Terytorium Watykanu stanowi zespół pałacowo-kościelny z Bazyliką św. Piotra, Placem św. Piotra, Ogrodami Watykańskimi, Pałacem Apostolskim, gmachami bibliotek (Biblioteca Apostolica Vaticana, Pinacoteca Vaticana), muzeami (Muzea Watykańskie), Papieską Akademią Nauk, budynkami administracyjnymi i mieszkalnymi, stacją benzynową, lądowiskiem helikoptera papieskiego, garażami i zakładami usługowymi. Państwo obwiedzione jest średniowiecznymi murami obronnymi, z wyjątkiem Placu św. Piotra, otwartego od strony Rzymu. Teren Watykanu jest w 100% obszarem miejskim.
Do Państwa Watykańskiego należą 23 obiekty na terenie Rzymu z prawem eksterytorialności, m.in.:
Bazylika św. Jana na Lateranie (Basilica di San Giovanni in Laterano) z Pałacem Laterańskim
Bazylika św. Pawła za Murami (Basilica di San Paolo fuori le Mura) z klasztorem
Bazylika Santa Maria Maggiore
Bazylika św. Apostołów (Basilica dei Santi Apostoli) z Pałacem Apostołów
Papieski Uniwersytet Gregoriański (Gregorianum, założony w 1553 roku)
Papieski Uniwersytet Laterański (założony w 1824 roku)
Papieski Uniwersytet św. Tomasza z Akwinu (Angelicum, założony w 1909 roku)
Papieski Uniwersytet Urbana (założony w 1627 roku)
Papieski Uniwersytet Salezjański (założony w 1940 roku)
Pałac św. Kaliksta (Palazzo di San Callisto)
Budynki na Wzgórzu Gianicolo
Instytut Archeologiczny
Drukarnia
Wydawnictwa
Telewizja Watykańska
Poza granicami miasta znajduje się 5 obiektów z prawem eksterytorialności, m.in.:
Letnia rezydencja papieska w Castel Gandolfo
Obserwatorium Astronomiczne w Castel Gandolfo
Radio Watykańskie w Santa Maria di Galleria
Na terenie Włoch znajduje się 5 sanktuariów będących pod patronatem Stolicy Apostolskiej, lecz bez prawa eksterytorialności:
Bazylika i klasztor św. Franciszka w Asyżu
Bazylika i klasztor św. Antoniego w Padwie
Sanktuarium Loretańskie
Sanktuarium Pompejańskie
Katakumby św. Kaliksta w Rzymie
Watykan posiada własną armię - Gwardię Szwajcarską - liczącą 110 żołnierzy, system bankowy, pocztę, dworzec kolejowy, gazetę "L'Osservatore Romano", rozgłośnię radiową, telewizję i system telefoniczny.

KLIMAT
Podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego.

GOSPODARKA
Watykan duże dochody czerpie z lokat kapitałowych w bankach zagranicznych. Źródłem finansowania państwa są również ofiary składane w kościołach całego świata, zyski
z dzierżawy majątków ziemskich znajdujących się we Włoszech i w Hiszpanii, emisji znaczków pocztowych i monet, a także z obsługi ruchu turystycznego i pielgrzymkowego.
Watykan posiada własny bank - Bank Watykański (znany jako Instituto per le Opere di Religione) założony w 1942 roku. Państwo Watykańskie duże dochody czerpie także
z operacji przeprowadzanych na światowych giełdach i gry akcjami oraz obligacjami różnych emiterów. Watykan jest głównym ośrodkiem pielgrzymkowym chrześcijaństwa.

OBIEKTY WPISANE NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO
- Miasto Watykan (K I, II, IV, VI / 1984)

BIBLIOGRAFIA
Przy opracowywaniu tematów wykorzystałem informacje m.in. z następujących źródeł:
CIA - The World Factbook.
Borejsza J.W., Mussolini był pierwszy..., Warszawa 1989.
Broniewski T., Historia architektury dla wszystkich, Wrocław 1990.
Delumeau J., Cywilizacja Odrodzenia, Warszawa 1987.
Fischer-Wollpert R., Leksykon papieży, Warszawa 1989.
GawrońskiJ., Drogi prowadzą do Rzymu, Kraków 2000.
Gierowski J.A., Historia Włoch, Wrocław 1999.
Popularna Encyklopedia Powszechna, pod redakcją Ludwika Czopeka, Kraków 1996.

POLECAM STRONY
www.vatican.va - oficjalna strona internetowa Watykanu
www.radiovaticana.org - oficjalna strona internetowa Radia Watykańskiego
www.vaticanobservatory.org - oficjalna strona internetowa Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego w Castel Gandolfo

Flaga państwowa Watykanu

Została uznana 8 czerwca 1929 roku.

Barwa złota i srebrna stały się kolorami papieskimi na początku XIX wieku za pontyfikatu Piusa VII.

Składa się z dwóch pól ułożonych w pionie o równych wymiarach.

Pole lewe - złote (żółte) - symbolizuje złoto, bądź słońce (coś Boskiego).

Pole prawe - srebrne (białe) - to symbol czystości i ziemi odnowionej przez Chrystusa.

Na polu srebrnym widnieją klucze do niebios Św. Piotra: złoty i srebrny.

Klucze powiązane są w części dolnej czerwonym sznurem, na górze są ukoronowane papieską tiarą.

Flaga Watykanu jest uznawana za flagę Kościoła katolickiego.

Herb Watykanu

Został uznany 7 czerwca 1929 roku.

Przedstawia blazowane: w polu czerwonym dwa klucze: złoty i srebrny w krzyż ukośny, złączone sznurem czerwonym lub niebieskim pod srebrną tiarą, ukoronowaną złotem.

Klucze symbolizują klucze przekazane św. Piotrowi przez Jezusa (symbol Stolicy Apostolskiej).

Złoty klucz symbolizuje sferę niebieską, srebrny zaś - czystość i szczerość, a także ziemię.

Rękojeści kluczy skierowane są do dołu, do rąk następcy św. Piotra - papieża.

Papież Benedykt XVI

Wybrany na urząd 19 kwietnia 2005 roku.

Inauguracja pontyfikatu nastąpiła 24 kwietnia 2005 roku.

Państwo Watykańskie na mapie plastycznej

Plan Państwa Watykańskiego wg The World Factbook